Μετρητά vs Ψηφιακές Πληρωμές

Εισαγωγή

Η Ελλάδα έχει μεταβεί σταδιακά από μια οικονομία που βασιζόταν κυρίως στα μετρητά σε ένα πιο υβριδικό σύστημα πληρωμών, όπου συνυπάρχουν τα μετρητά και οι ψηφιακές συναλλαγές. Η αλλαγή αυτή δεν έγινε γραμμικά, αλλά επιταχύνθηκε σημαντικά την τελευταία δεκαετία, ιδιαίτερα μετά το 2015. Παρά την έντονη αύξηση των ηλεκτρονικών πληρωμών, τα μετρητά εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικό μέρος της καθημερινής οικονομικής δραστηριότητας, ειδικά σε μικρές συναλλαγές και σε λιγότερο αστικοποιημένες περιοχές.

Μεθοδολογία της έρευνας

Η ανάλυση βασίζεται στα δεδομένα της έρευνας της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ECB – SPACE 2024), η οποία εξετάζει τη χρήση μέσων πληρωμής στην Ευρωζώνη σε επίπεδο καταναλωτικών συναλλαγών στο σημείο πώλησης (point of sale).
Η έρευνα συλλέγει αντιπροσωπευτικά δείγματα καταναλωτών από όλες τις χώρες της Ευρωζώνης και καταγράφει:

• τη συχνότητα χρήσης μετρητών και καρτών,
• την αξία των συναλλαγών ανά μέσο πληρωμής,
• καθώς και τη χρήση εναλλακτικών ψηφιακών μεθόδων (mobile payments, online πληρωμές).

Για τη συγκεκριμένη ανάλυση, η Ελλάδα συγκρίνεται με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, με έμφαση στη χρήση μετρητών σε καθημερινές συναλλαγές μικρής αξίας, όπου η διαφοροποίηση είναι πιο έντονη.

Καθημερινές μη επαναλαμβανόμενες συναλλαγές

Οι μη επαναλαμβανόμενες καθημερινές πληρωμές είναι οι μικρές, αυθόρμητες αγορές που κάνουμε στην καθημερινότητά μας — ένας καφές, ένα σνακ από το περίπτερο, μια διαδρομή με ταξί. Δεν είναι προγραμματισμένες και δεν επαναλαμβάνονται σταθερά, σε αντίθεση με πάγιες πληρωμές όπως το ενοίκιο ή οι λογαριασμοί. Ακριβώς επειδή γίνονται γρήγορα και χωρίς σκέψη, δείχνουν καθαρά τι προτιμά στην πράξη ο καταναλωτής: μετρητά ή ψηφιακά μέσα.

Σύμφωνα με την ECB SPACE 2024, τα μετρητά παραμένουν το βασικό μέσο πληρωμής στην Ευρωζώνη για τέτοιες μικρές συναλλαγές, κυρίως λόγω της ταχύτητας και του ότι γίνονται δεκτά παντού. Η χρήση τους όμως υποχωρεί σταδιακά, καθώς τα ψηφιακά μέσα κερδίζουν έδαφος — με ρυθμό που διαφέρει από χώρα σε χώρα, ανάλογα με το πόσο «ψηφιακά ώριμη» είναι η καθεμία.

Την περίοδο 2019–2024 καταγράφεται μια σταθερή αύξηση της χρήσης ψηφιακών πληρωμών σε σχεδόν όλες τις οικονομίες της Ευρωζώνης. Η τάση αυτή αποτυπώνεται τόσο στον αριθμό όσο και στην αξία των συναλλαγών, γεγονός που δείχνει ότι η αλλαγή δεν αφορά μόνο μεμονωμένες αγορές αλλά μια ευρύτερη μεταβολή στις καθημερινές συνήθειες πληρωμής. Σε επίπεδο Ευρωζώνης, το μερίδιο των ψηφιακών πληρωμών αυξήθηκε από 7% σε 21% ως προς τον αριθμό των συναλλαγών, ενώ ως προς την αξία από 18% σε 36%. Η αύξηση αυτή υποδηλώνει μια σταδιακή αλλά συνεπή μετάβαση προς πιο ψηφιακές μορφές πληρωμής, χωρίς όμως την πλήρη αντικατάσταση των μετρητών.

Η Ελλάδα ακολουθεί την ίδια γενική κατεύθυνση, αλλά με ταχύτερη προσαρμογή σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η αύξηση του μεριδίου των ψηφιακών πληρωμών στον αριθμό των συναλλαγών από 7% σε 24% και στην αξία από 11% σε 32% δείχνει ότι η χώρα καλύπτει σταδιακά το κενό με την Ευρωζώνη.

Οι διαφορές μεταξύ χωρών της Ευρωζώνης βοηθούν να ερμηνευθεί αυτή η μετάβαση. Χώρες με παραδοσιακά υψηλή χρήση μετρητών, όπως η Γερμανία και η Ολλανδία, κινούνται πιο αργά προς την ψηφιοποίηση των μικρών συναλλαγών. Αντίθετα, οικονομίες όπως η Εσθονία, η Ιρλανδία και η Λιθουανία εμφανίζουν πολύ υψηλότερη και ταχύτερη υιοθέτηση ψηφιακών πληρωμών.

Συναλλαγές σε σημεία πώλησης

Η εικόνα των συναλλαγών στο σημείο πώλησης ακολουθεί την ίδια κατεύθυνση με τις καθημερινές, μη επαναλαμβανόμενες αγορές, επιβεβαιώνοντας τη σταδιακή μετάβαση από τα μετρητά προς τα ψηφιακά μέσα πληρωμής. Τα σημεία πώλησης αποτελούν τον βασικό χώρο λιανικών πληρωμών, όπου αποτυπώνεται πιο καθαρά η ισορροπία μεταξύ μετρητών, καρτών και mobile πληρωμών.

Η Ελλάδα βρίσκεται κοντά στον μέσο όρο της Ευρωζώνης, αλλά εξακολουθεί να εμφανίζει υψηλότερη εξάρτηση από τα μετρητά. Συγκεκριμένα, τα μετρητά αντιστοιχούν στο 54% των συναλλαγών στο σημείο πώλησης ως προς τον αριθμό, έναντι 37% για τις κάρτες και 5% για πληρωμές μέσω mobile εφαρμογών. Στην αξία των συναλλαγών, η εικόνα είναι πιο ισορροπημένη, καθώς οι κάρτες φτάνουν το 47% και τα μετρητά το 42%, γεγονός που δείχνει ότι τα ψηφιακά μέσα έχουν ήδη ισχυρή παρουσία στις μεγαλύτερες αγορές.

Σε επίπεδο Ευρωζώνης, τα μετρητά παραμένουν το πιο συχνά χρησιμοποιούμενο μέσο στις συναλλαγές στο σημείο πώλησης, με μερίδιο 52% ως προς τον αριθμό των συναλλαγών, αν και η τάση είναι σαφώς πτωτική σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Αντίστοιχα, οι κάρτες έχουν ενισχύσει τη θέση τους στο 39%, ενώ οι mobile πληρωμές παραμένουν ακόμη περιορισμένες στο 6%, με σταδιακή όμως ανοδική πορεία.

Όταν εξετάζεται η αξία των συναλλαγών, οι κάρτες έχουν ήδη ξεπεράσει τα μετρητά σε επίπεδο Ευρωζώνης, με μερίδιο 45% έναντι 39%. Το εύρημα αυτό συνδέεται άμεσα με τη συμπεριφορά που καταγράφηκε στις καθημερινές μικρές συναλλαγές: τα μετρητά χρησιμοποιούνται κυρίως σε χαμηλές αξίες, ενώ οι κάρτες κυριαρχούν όσο αυξάνεται το ύψος της συναλλαγής.

Η εικόνα διαφοροποιείται σημαντικά μεταξύ χωρών. Σε οικονομίες όπως η Ολλανδία και η Φινλανδία, οι κάρτες αποτελούν ήδη το κυρίαρχο μέσο πληρωμής στο σημείο πώλησης, ενώ σε χώρες όπως η Ιταλία, η Αυστρία και η Σλοβενία τα μετρητά εξακολουθούν να έχουν την πρώτη θέση. Άλλες χώρες, όπως η Γαλλία και το Βέλγιο, κινούνται σε πιο ισορροπημένο μοντέλο, με υψηλή διείσδυση καρτών τόσο σε αριθμό όσο και σε αξία συναλλαγών.

Συνολικά, τα στοιχεία των συναλλαγών στο σημείο πώλησης δείχνουν μια Ευρωζώνη σε σταδιακή μετάβαση, όπου τα μετρητά διατηρούν ακόμη ισχυρή παρουσία, αλλά οι κάρτες έχουν πλέον εδραιωθεί ως βασικό μέσο πληρωμής, ιδιαίτερα στις μεγαλύτερες συναλλαγές.

Πηγές

[1] European Central Bank: Study on the payment attitudes of consumers in the euro area 2024

Διονύσης Κουλλόλλι (23 Ιουν 2026) - "Μετρητά vs Ψηφιακές Πληρωμές" Δημοσιεύθηκε στο GreeceInFigures.com. Πηγή: 'https://greeceinfigures.com/metrita-vs-psiphiakes-pliromes'

@article{gif-metrita-vs-psiphiakes-pliromes, 
    author = Διονύσης Κουλλόλλι,
    title = Μετρητά vs Ψηφιακές Πληρωμές,
    journal = {Greece in Figures},
    year = 2026,
    note = https://greeceinfigures.com/metrita-vs-psiphiakes-pliromes
}