Πρόσβαση σε διακοπές

Εισαγωγή

Στο παρακάτω λήμμα παρουσιάζουμε τα στοιχεία για το ποσοστό του πληθυσμού που δηλώνει ότι αδυνατεί να πραγματοποιήσει τουλάχιστον μία εβδομάδα διακοπών εκτός σπιτιού — τόσο για την Ελλάδα όσο και για τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Τα δεδομένα προέρχονται από την έρευνα EU-SILC (Statistics on Income and Living Conditions) της Eurostat, η οποία διεξάγεται ετησίως σε όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ. Η έρευνα συλλέγει πληροφορίες για τις συνθήκες διαβίωσης των νοικοκυριών μέσω ερωτηματολογίων, και αποτελεί την κύρια πηγή για τη μέτρηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού στην Ευρώπη.

Μεθοδολογία

Τα στοιχεία βασίζονται σε απαντήσεις των νοικοκυριών στην έρευνα EU-SILC και αποτυπώνουν υποκειμενική εκτίμηση, όχι αντικειμενική μέτρηση δαπανών. Ο δείκτης καταγράφει την οικονομική αδυναμία να αντέξει κανείς μία εβδομάδα διακοπών — όχι την προσωπική επιλογή να μην πάει. Όσοι δεν κάνουν διακοπές για άλλους λόγους (π.χ. υγείας ή προτίμησης) δεν προσμετρώνται. Η ερώτηση τίθεται σε επίπεδο νοικοκυριού και αποδίδεται σε όλα τα μέλη του. Σημειώνεται επίσης ότι ένα νοικοκυριό θεωρείται πως «μπορεί» να κάνει διακοπές ακόμη κι αν τις χρηματοδοτεί με δανεισμό.

Η Ελλάδα διαχρονικά σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ΕΕ

Από το 2003 έως το 2025, το ποσοστό των Ελλήνων που δηλώνει ότι αδυνατεί να πραγματοποιήσει διακοπές παραμένει σταθερά υψηλό και αποκλίνει σημαντικά από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Στην ΕΕ, τα δεδομένα ξεκινούν από το 2010. Από τότε, ο μέσος όρος ακολουθεί σταθερά πτωτική πορεία: από 38,8% το 2010 έπεσε στο 27,5% το 2025 — μείωση της τάξης των 12 μονάδων σε 15 χρόνια.

Η Ελλάδα κινείται σε εντελώς διαφορετικό μοτίβο. Πριν από την οικονομική κρίση, το ποσοστό κυμαινόταν γύρω στο 47–50%. Κατά την περίοδο των μνημονίων ανέβηκε στο 51–54%, με υψηλό σημείο το 53,7% το 2015. Από τότε παρατηρείται κάποια αποκλιμάκωση, η οποία όμως παραμένει αργή και ασταθής: το 2023 καταγράφηκε το χαμηλότερο ποσοστό στην περίοδο αυτή (43,1%), αλλά το 2024 ανέβηκε ξανά στο 46,0% και το 2025 στο 46,6%.

Η απόσταση μεταξύ Ελλάδας και ευρωπαϊκού μέσου όρου δεν έχει μειωθεί — έχει διευρυνθεί. Το 2010 ήταν περίπου 7,5 εκατοστιαίες μονάδες, ενώ το 2025 έφτασε τις 19 μονάδες.

Ελλάδα: σχεδόν 1 στους 2 δηλώνει ότι δεν μπορεί να πάει διακοπές

Το 2025, η Ελλάδα καταγράφει ποσοστό 46,6% — δεύτερο υψηλότερο στην ΕΕ, μετά τη Ρουμανία (61,4%). Οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες κινούνται σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα: η Βουλγαρία, που κάποτε είχε από τα υψηλότερα ποσοστά στην ΕΕ, βρίσκεται πλέον στο 39,1%, ενώ χώρες όπως η Ισπανία (32,2%), η Ιταλία (35,7%) και η Πορτογαλία (33,1%), έχουν αποστασιοποιηθεί σημαντικά. Στο άλλο άκρο, Λουξεμβούργο (10,6%), Σουηδία (12,4%) και Ολλανδία (12,8%) παραμένουν οι χώρες με τη μεγαλύτερη πρόσβαση σε διακοπές. Ο μέσος όρος της ΕΕ για το 2025 διαμορφώνεται στο 27,5% — σχεδόν 19 εκατοστιαίες μονάδες κάτω από την Ελλάδα.

Ποιοι επηρεάζονται περισσότερο;

Στην Ελλάδα, τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά εμφανίζουν διαχρονικά το υψηλότερο ποσοστό αδυναμίας πρόσβασης σε διακοπές — φτάνοντας το 60,8% το 2022 και παραμένοντας στο 54,0% το 2025. Η εικόνα αυτή είναι αναμενόμενη: όταν το κόστος διαβίωσης δεν επιμερίζεται, η οικονομική πίεση είναι μεγαλύτερη.

Χαμηλότερα κινούνται οι άλλες δύο κατηγορίες: τα νοικοκυριά χωρίς εξαρτώμενα παιδιά στο 46,9% και τα νοικοκυριά με εξαρτώμενα παιδιά στο 46,3% — και οι δύο πολύ κοντά στον μέσο όρο του συνόλου (46,6%).

Σε επίπεδο ΕΕ, το μοτίβο είναι παρόμοιο: τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά έχουν το υψηλότερο ποσοστό (33,6% το 2025), ακολουθούμενα από τα νοικοκυριά χωρίς παιδιά (27,7%) και με παιδιά (27,3%). Η διαφορά όμως είναι ότι στην ΕΕ η απόκλιση μεταξύ κατηγοριών είναι μικρότερη — στην Ελλάδα, τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά ξεχωρίζουν πολύ πιο έντονα από τις υπόλοιπες κατηγορίες.

Αριθμός ταξιδιών κατοίκων Ελλάδας, 2013–2024

Πέρα από τον δείκτη αδυναμίας πρόσβασης, η Eurostat καταγράφει και τον συνολικό αριθμό των ταξιδιών που πραγματοποιούν οι κάτοικοι Ελλάδας για προσωπικούς λόγους, ανά διάρκεια. Και αυτά τα δεδομένα συλλέγονται από δειγματολογικές έρευνες, είτε στον γενικό πληθυσμό είτε στα σύνορα. Σημειώνουμε ότι πρόκειται για διαφορετική μέτρηση, που δεν είναι άμεσα συγκρίσιμη με τον δείκτη της EU-SILC, αλλά δίνει μια συμπληρωματική εικόνα.

Το 2024 πραγματοποιήθηκαν 7,0 εκατομμύρια ταξίδια μίας ή περισσότερων διανυκτερεύσεων, έναντι 5,2 εκατ. το 2013 — αύξηση 35% στη δεκαετία. Τα ταξίδια 4 διανυκτερεύσεων και άνω αυξήθηκαν από 3,7 εκατ. το 2013 σε 5,3 εκατ. το 2024 (+42%), ενώ τα σύντομα ταξίδια (1–3 νύχτες) από 1,4 εκατ. σε 1,7 εκατ. (+17%). Ως αποτέλεσμα, το μερίδιο των ταξιδιών 4+ νυχτών στο σύνολο διαμορφώθηκε στο 76% το 2024, από 72% το 2013.

Η χαμηλότερη τιμή της περιόδου καταγράφηκε το 2020, με 4,6 εκατ. ταξίδια (-20% σε σχέση με το 2019). Από το 2022 και έπειτα, κάθε έτος καταγράφει νέο υψηλό της δεκαετίας.

Πηγές

[1] Eurostat: Inability to afford paying for one week annual holiday away from home.
[2] Eurostat: Trips by duration, purpose and main destination

Διονύσης Κουλλόλλι (30 Ιουν 2026) - "Πρόσβαση σε διακοπές" Δημοσιεύθηκε στο GreeceInFigures.com. Πηγή: 'https://greeceinfigures.com/prosbasi-se-diakopes'

@article{gif-prosbasi-se-diakopes, 
    author = Διονύσης Κουλλόλλι,
    title = Πρόσβαση σε διακοπές,
    journal = {Greece in Figures},
    year = 2026,
    note = https://greeceinfigures.com/prosbasi-se-diakopes
}