Ενεργειακή φτώχεια

Εισαγωγή

Ένα νοικοκυριό είναι ενεργειακά φτωχό όταν δεν έχει πρόσβαση σε βασικές ενεργειακές υπηρεσίες, όπως η θέρμανση, η ψύξη, ο φωτισμός και η λειτουργία οικιακών συσκευών, σε επίπεδο που να εξασφαλίζει ένα αξιοπρεπές βιοτικό επίπεδο και υγεία. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Ένωση, το φαινόμενο προκύπτει από έναν συνδυασμό παραγόντων, όπως τα χαμηλά εισοδήματα, οι υψηλές ενεργειακές δαπάνες και η χαμηλή ενεργειακή απόδοση των κατοικιών.

Πώς υπολογίζεται η ενεργειακή φτώχεια

Ένας από τους βασικότερους δείκτες που χρησιμοποιείται στην Ευρωπαϊκή Ένωση για τη μέτρηση της ενεργειακής φτώχειας είναι το ποσοστό των νοικοκυριών που δηλώνουν ότι δεν μπορούν να διατηρήσουν το σπίτι τους επαρκώς ζεστό τον χειμώνα. Ο βασίζεται σε αυτοαναφερόμενα στοιχεία από κοινές έρευνες νοικοκυριών και χρησιμοποιείται ευρέως για συγκρίσεις μεταξύ χωρών.

Ο συγκεκριμένος δείκτης συνδέει την ενεργειακή φτώχεια με τις συνθήκες διαβίωσης και την υγεία των πολιτών, αποτυπώνοντας όχι μόνο οικονομικούς περιορισμούς αλλά και κοινωνικές επιπτώσεις.

Ελλάδα σε σχέση με την ΕΕ

Η Ελλάδα καταγράφει σταθερά από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προς την αδυναμία των νοικοκυριών να διατηρήσουν το σπίτι τους επαρκώς ζεστό τον χειμώνα. Το 2024 το ποσοστό διαμορφώθηκε στο 19%, ενώ ο μέσος όρος της ΕΕ ήταν στο 9,2%. Η απόκλιση αυτή είναι διαχρονική και παραμένει έντονη, ακόμη και μετά τη σταδιακή αποκλιμάκωση που παρατηρείται σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες.

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται μεταξύ των χωρών με τις χειρότερες επιδόσεις στην ΕΕ, μαζί με χώρες όπως η Βουλγαρία, η Ισπανία και η Πορτογαλία, όπου τα ποσοστά παραμένουν υψηλά και σε αρκετές περιπτώσεις διψήφια. Αντίθετα, χώρες όπως η Φινλανδία, η Σλοβενία, η Αυστρία και το Λουξεμβούργο εμφανίζουν σταθερά πολύ χαμηλά ποσοστά, κοντά ή κάτω από το 3–4%.

Η συνολική εικόνα αναδεικνύει έντονες ανισότητες εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τις χώρες του Νότου και της Ανατολικής Ευρώπης να παρουσιάζουν συστηματικά υψηλότερα επίπεδα ενεργειακής ευαλωτότητας σε σχέση με τον Βορρά και τη Δυτική Ευρώπη.

Ενεργειακή φτώχεια στην Ελλάδα ανά τύπο νοικοκυριού

Η ενεργειακή φτώχεια στην Ελλάδα δεν κατανέμεται ομοιόμορφα μεταξύ των διαφορετικών τύπων νοικοκυριών, αλλά εμφανίζει σημαντικές διαφοροποιήσεις ανάλογα με τη σύνθεση της οικογένειας.

Τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά καταγράφουν συστηματικά τα υψηλότερα ποσοστά αδυναμίας επαρκούς θέρμανσης, με τιμές που ξεπερνούν το 26% το 2025. Η ευαλωτότητα αυτή συνδέεται κυρίως με το ότι το κόστος ενέργειας επιβαρύνει αποκλειστικά ένα άτομο, χωρίς δυνατότητα κατανομής των εξόδων.

Αντίστοιχα υψηλά ποσοστά εμφανίζουν και τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά με εξαρτώμενα παιδιά, τα οποία σε ορισμένα έτη ξεπερνούν ακόμη και το 30–40%, καταδεικνύοντας την ιδιαίτερη πίεση που δέχονται οι μονογονεϊκές οικογένειες.

Τα μη-μονοπρόσωπα νοικοκυριά με εξαρτώμενα παιδιά και τα μη-μονοπρόσωπα νοικοκυριά χωρίς εξαρτώμενα παιδιά εμφανίζουν χαμηλότερα ποσοστά σε σχέση με τις προηγούμενες κατηγορίες, ωστόσο παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, γύρω στο 17–19% το 2025, γεγονός που δείχνει ότι η ενεργειακή φτώχεια επηρεάζει ευρύτερα τον πληθυσμό.

Συνολικά, τα δεδομένα αναδεικνύουν ότι η δομή του νοικοκυριού αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την έκθεση στην ενεργειακή φτώχεια, με τις μικρές και μονογονεϊκές οικογένειες να βρίσκονται σε δυσμενέστερη θέση.

Ενεργειακή φτώχεια ανά περιφέρεια

Η ενεργειακή φτώχεια στην Ελλάδα παρουσιάζει έντονες γεωγραφικές διαφοροποιήσεις, με σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ περιφερειών.

Το 2025, οι υψηλότερες τιμές καταγράφονται σε περιφέρειες όπως τα Ιόνια Νησιά (25,8%), η Δυτική Ελλάδα (30,4%) και η Κεντρική Μακεδονία (22,1%), όπου το ποσοστό των νοικοκυριών που δηλώνουν αδυναμία επαρκούς θέρμανσης παραμένει ιδιαίτερα υψηλό. Επίσης, το Νότιο Αιγαίο και η Πελοπόννησος εμφανίζουν σταθερά αυξημένα επίπεδα, κοντά ή πάνω από το 20%.

Αντίθετα, χαμηλότερα ποσοστά παρατηρούνται σε περιφέρειες όπως η Θεσσαλία (10,8%), η Στερεά Ελλάδα (11,3%) και η Κρήτη (12,3%).

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση της Αττικής, η οποία, αν και συγκεντρώνει μεγάλο πληθυσμό, κινείται γύρω στο 17,4% το 2025, παραμένοντας κοντά στον εθνικό μέσο όρο. Παράλληλα, περιφέρειες όπως η Δυτική Ελλάδα εμφανίζουν έντονες διακυμάνσεις μέσα στην πενταετία, με πολύ υψηλές τιμές το 2021 και 2025.

Συνολικά, τα δεδομένα δείχνουν ότι η ενεργειακή φτώχεια στην Ελλάδα έχει σαφή γεωγραφικό χαρακτήρα, με τις πιο απομακρυσμένες ή οικονομικά ευάλωτες περιφέρειες να εμφανίζουν συστηματικά υψηλότερα επίπεδα σε σχέση με τον εθνικό μέσο όρο.

Πηγές

[1] Eurostat: Energy poverty
[2] Eurostat: Inability to keep home adequately warm
[3] Eurostat: Inability to keep home adequately warm by NUTS 2 region
[4] European Commission: Energy poverty indicators dashboard

Διονύσης Κουλλόλλι (6 Μαϊ 2026) - "Ενεργειακή φτώχεια" Δημοσιεύθηκε στο GreeceInFigures.com. Πηγή: 'https://greeceinfigures.com/energeiaki-ftoxia'

@article{gif-energeiaki-ftoxia, 
    author = Διονύσης Κουλλόλλι,
    title = Ενεργειακή φτώχεια,
    journal = {Greece in Figures},
    year = 2026,
    note = https://greeceinfigures.com/energeiaki-ftoxia
}